اطلاعات و مشاهداتى پيداست كه از رخدادهاى سال‌هاى پايانى فرمانفرمايى سلجوقيان به دست مىدهد ، يا از حوادث گذشته كه افراد دخيل در آن‌ها هنوز زنده بودند و طرف سؤال حسينى قرار مىگرفتند - و او در همه‌جا به طلب ايشان برمىآمد . تاريخ حسينى به شاهان سلجوقى ، به‌ويژه سلطان طغرل ، مربوط است ، و اين جانبدارى ما را وامىدارد كه گمان بريم او منصب عمده‌اى داشته است - از تراز منصب انشاء ، شايد . البته اين درحالى است كه او از مسؤوليت يا منصبى كه عهده‌دارش بوده است ، سخنى نمىكند . كتاب زبدة التواريخ ، اخبار الامراء و الملوك السلجوقيه ، چنان كه پيداست ، در ربع اول سدهء سيزدهم ميلادى نگاشته شده ، چراكه واپسين رخداد آن به سال 1225 م راجع است ، و از آنجا كه دو فصل آخر چكيده‌اى از مطالب فصول پيشين است ، و رخدادهاى واقعى در سال 590 ه / 1194 م با قتل سلطان طغرل و تباهى دولت سلجوقى پايان مىگيرد ، اين باور در ما پديد مىشود كه اين كتاب در ربع اول سدهء سيزدهم ميلادى نوشته شده است و نه پس از سال 1225 م . ممكن است اين دو فصل كوتاه اخير را خود حسينى پس از سال 1225 م افزوده باشد ، يا اينكه افزودهء ناسخ باشد ، و هردو احتمال معقول است ، خاصّه اينكه امكان دارد كه اين نسخهء خطى كوتاه شدهء كتاب زبدة التواريخ باشد ، و اين در حقيقت همان است كه ناسخ در صفحهء 59 - آ مىگويد ، و همان است كه ابن عديم ، خود ، در ضمن سخنى كه پيشتر از او آورديم ، گفت . بااين ؟ ؟ ؟ همه معتقد نيستيم كه ناسخ در اختصارش زياده‌روى كرده باشد ، بلكه امكان دارد كه به اختصار بسيار اندكى بسنده نموده باشد ، چندانكه تأثيرى نه اندك و نه كلان بر سياق متن نداشته است ، و اين از خلال متن ارائه شده پيداست ، و حتى پرگويى متن نشانه‌اى است از آن . كتاب زبدة التواريخ به اخبار خاندان سلجوقى و دولت ايشان ، از آغاز تا پايان فرمانفرمايى آنان ، مىپردازد و دو فصل موجز نيز دارد . اين كتاب ، مثل بسيارى از كتاب‌هاى كهن تاريخى ، به زندگى و اعمال سلاطين و شاهان و امرا و كارگزاران و وزيران بزرگ ، به بر تخت نشستن‌ها ، جنگ‌ها ، نيرنگ‌ها ، و عزل و قتل ايشان مىپردازد . . . و تنها جسته گريخته به تاريخ اجتماعى و فرهنگى و اقتصادى توجه مىكند . حسينى حتى به كشاكش‌هاى دينى كه از جنبه‌هاى برجستهء امپراتورى اسلامى است ، خاصه آنچه به اسماعيليان و پناهگاهشان دژ الموت مربوط است ، اشارهء گذرايى بيش نمىكند . اين نسخهء خطى شامل 223 صفحه ، از شمارهء 1 - آ تا 112 - آ ، است و 41 عنوان فصل در آن مىآيد . در حدود 30 فصل آن ( تا پايان فرمانفرمايى سلطان سنجر به سال 1157 م ) كمتر از